Geodeziya nədir? Ölçmədən tikintiyə qədər rolu
Bina layihəsində göstərilən nöqtəni ərazidə necə tapmaq olar? Torpaq sahəsinin hündürlük fərqi necə ölçülür? Tikilən konstruksiyanın layihədəki yerində olduğunu necə yoxlayırlar? Bu sualların cavabında geodeziya mühüm rol oynayır.
Geodeziya Yerin formasını, ölçülərini, cazibə sahəsini və nöqtələrin mövqeyini öyrənən elmdir. Mühəndislik işlərində isə geodeziya ölçmələri ərazidəki və tikililərdəki nöqtələrin koordinatlarını və hündürlüklərini müəyyən etməyə, layihəni sahəyə köçürməyə və icranı yoxlamağa xidmət edir.
Geodezist nə iş görür?
Geodezist ölçmə aparmaqla yanaşı, nəticələrin hansı koordinat və hündürlük sisteminə aid olduğunu müəyyənləşdirir, onları yoxlayır və layihə komandası üçün istifadəyə yararlı formaya salır. İşin məqsədindən asılı olaraq aşağıdakı tapşırıqları yerinə yetirir:
- ərazinin və mövcud obyektlərin koordinat və hündürlüklərinin ölçülməsi;
- ölçmələr üçün istinad nöqtələrinin qurulması və yoxlanması;
- bina oxlarının və layihə nöqtələrinin sahədə nişanlanması;
- tikilmiş hissələrin layihə ilə müqayisəsi;
- tələb olunduqda, təkrar ölçmələrlə yerdəyişmələrin izlənməsi.

Tikintidə geodeziya nə üçün lazımdır?
Layihə çertyoju tikintinin harada və hansı hündürlükdə yerləşəcəyini göstərir. Geodeziya həmin məlumatla sahədəki faktiki vəziyyət arasında əlaqə yaradır.
Məsələn, bina oxları nişanlanarkən yalnız nöqtələr arasındakı məsafə kifayət etmir. Onların ümumi koordinat sistemində yeri və qəbul edilmiş hündürlük istinadına uyğunluğu da əhəmiyyətlidir. Müxtəlif briqadaların ayrı istinadlarla işləməsi nəticələrin bir-birinə uyğun gəlməməsinə səbəb ola bilər.
Tikinti zamanı nəzarət ölçmələri uyğunsuzluğu vaxtında aşkar etməyə kömək edir. İşin bu mərhələsi barədə tikintidə geodeziya nəzarəti xidmətimizdə daha ətraflı məlumat var.
Hansı cihazlardan istifadə olunur?
Elektron taxeometr bucaq və məsafə ölçmələri əsasında nöqtələrin mövqeyini müəyyənləşdirmək üçün istifadə edilir. GNSS qəbuledicisi peyk siqnalları ilə koordinat təyin etməyə imkan verir. Nivelir isə nöqtələr arasındakı hündürlük fərqlərinin ölçülməsində tətbiq olunur.
Cihazın seçimi ərazinin şəraitindən və işin tələb etdiyi dəqiqlikdən asılıdır. Məsələn, bina və ağaclar peyk siqnallarını məhdudlaşdıra bilər. Buna görə hər sahədə eyni ölçmə üsulu uyğun deyil. Dəqiqlik yalnız cihazın adı ilə deyil, ölçmə sxemi, istinad nöqtələri və nəzarət nəticələri ilə qiymətləndirilir.
Geodeziya ilə topoqrafiyanın fərqi nədir?
Bu sahələr bir-biri ilə bağlıdır. Geodeziya mövqelərin müəyyənləşdirilməsi və ölçmə istinadları üçün əsas yaradır. Topoqrafik çəkiliş isə ərazinin relyefini, tikililərini və digər ölçülmüş elementlərini plan üzərində təsvir edir.
Sadə nümunə: ərazinin mövcud vəziyyətini layihəçiyə təqdim etmək üçün topoqrafik plan hazırlanır; layihədəki bina oxlarını sahədə nişanlamaq üçün isə geodezik bölgü işləri aparılır.
Ölçmə işi necə təşkil olunur?
İlk mərhələdə sahə, məqsəd, mövcud materiallar və tələb olunan nəticə dəqiqləşdirilir. Sonra istinadlar yoxlanır, sahə ölçmələri aparılır, məlumatlar emal edilir və nəzarətdən keçirilir. Təhvil materiallarına tapşırığa uyğun planlar, koordinat və hündürlük cədvəlləri, icra sxemləri və hesabat daxil ola bilər.
Tez-tez verilən suallar
Telefonun GPS-i layihə ölçmələri üçün kifayətdirmi?
Adi telefon mövqeyi tapmaq üçün faydalıdır, lakin tələb olunan mühəndis dəqiqliyini və yoxlanıla bilən ölçmə nəticəsini avtomatik təmin etmir. Ölçmə üsulu layihənin tələblərinə əsasən seçilməlidir.
Geodeziya işinin qiyməti nədən asılıdır?
Sahənin ölçüsü, ölçüləcək nöqtələr, tikinti mərhələsi, giriş imkanları, tələb olunan dəqiqlik, təkrar səfərlər və təhvil materialları qiymətə təsir edir. Eyni sahə ölçüsünə malik iki işin həcmi fərqli ola bilər.
Sifariş üçün nə göndərmək lazımdır?
Ərazinin yerini, işin məqsədini, mövcud plan və çertyojları, istənilən nəticəni və vaxt məhdudiyyətini göndərmək ilkin qiymətləndirməni asanlaşdırır.
Layihəniz üçün uyğun ölçmə işini müəyyənləşdirək
GeoTotal-un geodeziya və topoqrafiya xidmətləri ilə tanış olun. İşin həcmini dəqiqləşdirmək üçün bizimlə əlaqə saxlayın: sahənin vəziyyətinə və layihənizin ehtiyacına uyğun ölçmə və təhvil tərkibini birlikdə müəyyənləşdirək.
